Uczniowie, którzy postrzegają siebie jako neuroatypowych, doświadczają w szkole przemocy i wykluczenia znacznie częściej niż ich rówieśnicy – wynika z raportu zaprezentowanego na Uniwersytecie SWPS. Badanie pokazuje, że odmienność w sposobie funkcjonowania staje się poważnym czynnikiem ryzyka.
Raport zatytułowany „Bullying – perspektywa osób neuroatypowych. Szkolne doświadczenia w neuroróżnorodności” powstał w ramach projektu „Przerwij krąg przemocy w swojej szkole”, realizowanego przez Uniwersytet SWPS, Fundację UNIQA i zespół RESQL. Analizą objęto dane od ponad 12,8 tys. uczniów z 88 szkół ponadpodstawowych, które wdrożyły system RESQL – narzędzie do walki z przemocą rówieśniczą.
Co pokazały wyniki?
- 22% badanych uczniów zidentyfikowało się jako w pełni lub częściowo neuroatypowi.
- Ta grupa znacznie częściej doświadczała różnych form przemocy: niewybrednych żartów (16% vs. 5%), izolacji od grupy (15% vs. 4%), a także popychania czy bicia – nawet pięciokrotnie częściej niż uczniowie neurotypowi.
- Konsekwencje są poważne – uczniowie neuroatypowi znacznie częściej zgłaszają bóle głowy i pleców, stany lękowe oraz trudności ze snem.
Gdzie tkwi problem?
– Prześladowania, jakich doświadczają osoby neuroatypowe, nie wynikają z tego, że dręczące ich dzieci są złe. To wynika z tego, że nie potrafimy w szkole stworzyć dobrego, wspierającego klimatu – podkreśla dr hab. Małgorzata Wójcik, prof. SWPS.
Eksperci wskazują, że kluczowe jest budowanie zrozumienia i integracji. Przykłady ze szkół pokazują, że gdy uczniowie wiedzą, jakie trudności ma ich kolega czy koleżanka, stają się bardziej empatyczni i gotowi do współpracy.
Szkoła włączająca – norma, nie wyjątek
– Prawo oświatowe zakłada, że szkoła ma być szkołą włączającą – przypomina dr Agnieszka Tomasik, dyrektorka szkoły w Gdańsku, gdzie wprowadzono rozwiązania takie jak piłki gimnastyczne zamiast krzeseł dla uczniów z ADHD czy przestrzenie do samodzielnej nauki dla tych, którzy źle znoszą hałas dużej grupy.
RESQL – system wsparcia
Raport podkreśla także znaczenie narzędzi takich jak RESQL, dzięki któremu uczniowie mogą anonimowo zgłaszać przypadki przemocy. To daje jasną procedurę reagowania i realne wsparcie dla ofiar oraz świadków bullyingu.
– Bullying rodzi się w systemie – w klasie, w grupie. Zadaniem nas, dorosłych, jest tak go zorganizować, żeby do tego nie dochodziło. I to jest możliwe – podsumowuje prof. Wójcik.
